TẤT TẦN TẬT thông tin về loài kiến bé nhỏ mà bạn chưa biết

Chúng ta thường bắt gặp nhiều loài kiến khác nhau hàng ngày, ở bất cứ đâu. Nhưng không phải ai cũng biết được những thông tin thú vị về loài vật bé nhỏ này. Để hiểu rõ hơn về kiến, biết được cấu tạo cơ thể, tập tính… của chúng, hãy đọc bài viết này.

TẤT TẦN TẬT thông tin về loài kiến bé nhỏ mà bạn chưa biết
TẤT TẦN TẬT thông tin về loài kiến bé nhỏ mà bạn chưa biết

Giới thiệu về loài kiến bé nhỏ

Khái quát thông tin về loài kiến

Kiến là loài côn trùng với 2 cái nhất: bé nhất và khỏe nhất. Chúng thuộc họ Formicidae và bộ Hymenoptera và có tổ tiên từ thời kỷ phấn trắng trên trái đất. Kiến còn có họ hàng với ong – một trong số những loài có tập tính xã hội cực kì cao.

Các nhà khoa học đã thống kê được trên thế giới có hơn 12 nghìn loài kiến khác nhau. Thường thì kiến sẽ tập trung sống nhiều ở các khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới. Nơi có khí hậu quá khắc nghiệt như Nam Cực, Iceland, Haiwaii… rất ít thấy sự xuất hiện của kiến.

TẤT TẦN TẬT thông tin về loài kiến bé nhỏ mà bạn chưa biết
Kiến là loài côn trùng với 2 cái nhất: bé nhất và khỏe nhất.

Sự tiến hóa của loài kiến

Theo tài liệu phân tích về hệ thống sinh học loài giống, kiến tiến háa từ thời kỷ Phấn trắng. Ước tính khoảng 130 đến 180 triệu năm trước đây. Tổ tiên của kiến còn xuất hiện sớm hơn rất nhiều lần so với tổ tiên của con người.

Sau khi cây hạt kín xuất hiện, kiến đã bắt đầu tiến hòa và tách ra thành nhiều giống loài khác nhau. Chúng dần dần trở thành kẻ thống trị giới sinh vật trong khoảng 60 triệu năm trước. Cho đến nay, sự ra đời của loài kiến vẫn là một đề tài khoa học đáng để quan tâm.

Tìm hiểu về vòng đời phát triển của loài kiến

Theo nhiều tài liệu nghiên cứu khoa học đã chứng minh, kiến là loài côn trùng biến hóa hoàn toàn. Chính vì vậy, để trưởng thành, mỗi con kiến phải trải qua  4 giai đoạn phát triển khác nhau.

Giai đoạn 1 – kiến còn là trứng

Sau khi con kiến cái giao phối với con đực thành công, nó sẽ được “thăng chức” làm kiến chúa. Lúc này, nhiệm vụ duy nhất của kiến chúa là đẻ trứng. Từ đó nó sẽ thành lập được một tập đoàn kiến riêng của mình.

Trứng của kiến khi đẻ ra thường có màu trắng, trong suốt. Nó thường có hình bầu dục với kích thước rất nhỏ, khó để quan sát bằng mắt thường. Thông thường, đường kính của trứng kiến chỉ khoảng 0,5mm. Trứng kiến sẽ được kiến chúa và kiến thợ nuôi dưỡng, để phát triển dần cho đến khi trưởng thành.

TẤT TẦN TẬT thông tin về loài kiến bé nhỏ mà bạn chưa biết
Trứng của kiến khi đẻ ra thường có màu trắng, trong suốt. Nó thường có hình bầu dục với kích thước rất nhỏ,

Giai đoạn 2 – trứng kiến phát triển thành ấu trùng

Trứng của kiến sẽ phát triển thành ấu trùng sau từ khoảng 1 – 2 tuần được nuôi dưỡng. Lúc này, ấu trùng sẽ có hình giòi, nhìn hơi giống hình quả lê hoặc quả bầu. Trắng nhạt là màu sắc của ấu trùng kiến đề chúng ta có thể nhận biết được. Ở giai đoạn còn là ấu trùng, kiến sẽ không có chân, phần đầu và khoang miệng sẽ hẹp hơn.

Khi còn là ấu trùng, kiến sẽ nhận được sự chăm sóc đặc biệt bởi những con kiến đã trưởng thành. Kiến trưởng thành sẽ tìm kiếm thức ăn để nuôi dưỡng ấu trùng. Chúng cho ấu trùng ăn bằng cách truyền từ miệng qua hậu môn hoặc ngược lại.

TẤT TẦN TẬT thông tin về loài kiến bé nhỏ mà bạn chưa biết
Khi còn là ấu trùng, kiến sẽ nhận được sự chăm sóc đặc biệt bởi những con kiến đã trưởng thành

Giai đoạn 3 – kiến phát triển thành nhộng

Phải trải qua từ 4 đến 5 lần lột các, ấu trùng của kiến mới có thể trở thành nhộng. Ở giai đoạn này, cơ thể của chúng đã gần giống hơn với các con kiến trưởng thành. Nhộng kiến không có chân, rầu sẽ tì lại, cuộn vào cơ thể.

Khi phát triể thành nhộng, cơ thể kiến thường có màu trắng và hơi mềm. Điều đặc biệt là ở giai đoạn này, nhộng kiến gần như không ăn uống gì cả.

Giai đoạn 4 – kiến trưởng thành

Trải qua một thời gian “vất vả”, cơ thể của nhộng kiến sẽ có màu đậm hơn. Chúng cũng sẽ có chân, râu mở ra, đây là dấu hiệu để biết được kiến đã trưởng thành. Khi trưởng thành, kiến sẽ bắt đầu phân chia cấp bậc ở trong tổ. Mỗi một quần thể của kiến sẽ chia ra: kiến chúa, kiến thợ và kiến đực.

Con kiến thợ thường không phát triển cơ quan sinh sản. Chúng sẽ không có cánh như kiến chúa và kiến đực. Nhiệm vụ của kiến thợ là kiếm ăn, xây dựng và bảo vệ tổ, chăm sóc kiến chúa và trứng. Còn những con kiến chúa và kiến đực, sẽ được ưu ái thêm một đôi cánh. Đôi cánh này sẽ giúp kiến thực hiện giao phối, sinh sản và mở rộng số lượng “dân” trong tổ.

TẤT TẦN TẬT thông tin về loài kiến bé nhỏ mà bạn chưa biết
Khi trưởng thành, kiến sẽ bắt đầu phân chia cấp bậc ở trong tổ. Mỗi một quần thể của kiến sẽ chia ra: kiến chúa, kiến thợ và kiến đực.

Tìm hiểu về tuổi thọ của loài kiến

Trải qua 4 giai đoạn hình thành, phát triển và trưởng thành, kiến có thể sống được bao lâu? Cũng như những loài côn trùng khác, tuổi thọ của kiến phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau. Môi trường, thức ăn, kẻ thù… sẽ có tác động trực tiếp đến tuổi tho của kiến. Đặc biệt, tuổi thọ của kiến cũng chia theo từng cấp bậc khác nhau.

Tuổi thọ của kiến chúa:

Mỗi một con kiến chúa, có thể sống lên tới 10 năm. Điều kiện để tuổi thọ của kiến chúa được kéo dài là có môi trường sống lý tưởng. Chúng sẽ không bị quấy rầy, xâm chiếm tổ và được kiến thợ chăm sóc đặc biệt. Trong một tổ kiến thì kiến chúa có tuổi thọ dài nhất, thường sẽ được tính bằng năm.

TẤT TẦN TẬT thông tin về loài kiến bé nhỏ mà bạn chưa biết
Cũng như những loài côn trùng khác, tuổi thọ của kiến phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau

Tuổi thọ của kiến thợ:

Kiến thợ sẽ là cấp có tuổi thọ dài thứ hai sau kiến chúa. Tuổi thọ của kiến thợ ở mỗi loài là khác nhau. Nếu chỉ thực hiện công việc xây tổ, chăm sóc cho tổ, kiến thợ có thể sống được từ vài tháng đến 1 năm. Mặc dù thời gian sống ít hơn rất nhiều so với kiến chúa, nhưng nó vẫn may mắn hơn kiến đực.

Tuổi thọ của của kiến đực:

Trong mỗi tổ kiến thì kiến đực có lẽ “đoản mệnh” nhất. Kiến đực chỉ có một nhiệm vụ duy nhất đó là giao phối với kiến chúa để duy trì loài. Sau khi thực hiện “nhiệm vụ” quan trọng, chúng sẽ chết. Sau khi trải qua 4 giai đoạn hình thành và phát triển, kiến đực chỉ sống được khoảng 1 tuần. Tuổi thọ và tính mạng của chúng, sẽ do con kiến chúa quyết định.

Tìm hiểu về cấu tạo cơ thể của kiến

Cũng như những côn trùng khác, kiến có cấu tạo cơ thể được chia làm 3 phần gồm: đầu, ngực, bụng. Cơ thể của loài kiến nhỏ nhất có kích thước 1mm và loài lớn nhất có thể lên tới 25mm.

Về cấu tạo ở phần đầu của kiến:

Đầu của kiến gồm có: râu, mắt và miệng. Hai chiếc râu được ví như hai cặp ăng ten, có nhiệm vụ cảm nhận mùi vị. Bên cạnh đó nó cũng giúp cho kiến nhận biết được môi trường xung quanh. Bộ râu của kiến còn thường xuyên chuyển động để định hướng đường đi cho kiến và tìm thức ăn.

Mắt của kiến được xếp vào hệ đa tròng hay còn gọi là có nhiều tròng mắt. Thường thì mắt kiến có 6 tròng, nhưng với một số loài đặc biệt, số tròng lên tới 1000. Theo nghiên cứu thì tròng mắt của con kiến chúa và kiến đực nhiều hơn tròng mắt của kiến thợ.

Miệng của kiến sở hữu một đôi hàm cực kỳ chắc khỏe. Nhờ có đôi hàm này mà kiến được coi là loài côn trùng khỏe nhất. Hàm dưới của kiến sẽ có nhiệm vụ giữ chặt thức ăn khi vận chuyển. Đồng thời nó cũng dùng để tự vệ khi có sự tấn công kẻ thù và xây dựng tổ.

TẤT TẦN TẬT thông tin về loài kiến bé nhỏ mà bạn chưa biết
Đầu của kiến gồm có: râu, mắt và miệng. Hai chiếc râu được ví như hai cặp ăng ten, có nhiệm vụ cảm nhận mùi vị.

Về cấu tạo ở phần ngực của kiến:

Phần ngực của kiến có 3 cặp chân chia đều mỗi bên. Bằng mắt thường chúng ta cũng có thể nhìn thấy được những chiếc chân bé nhỏ của kiến. Cấu tạo chân của những con kiến sẽ có hình dạng giống với cái móc. Nó giúp kiến có thể bám chắc hơn khi di chuyển và cũng thuận tiện trong quá trình leo trèo.

Thỉnh thoảng, chúng ta vẫn thấy một vài con kiến có cánh. Có thể đây là những con kiến đực hoặc kiến chúa. Ở phần phía trên của ngực kiến chúa và kiến đực sẽ có thêm một đôi cánh. Đôi cánh này có nhiệm vụ giúp cho chúng giao phối với nhau.

TẤT TẦN TẬT thông tin về loài kiến bé nhỏ mà bạn chưa biết
Cấu tạo chân của những con kiến sẽ có hình dạng giống với cái móc

Về cấu tạo ở phần bụng của kiến:

Ở phần bụng của kiến sẽ chứa các cơ quan tiêu hóa, sinh sản… ở bên trong. Còn bên ngoài phần bụng sẽ có “vũ khí” của kiến là những chiếc kim châm. Nó sẽ giúp kiến bảo vệ bản thân và tổ, chống lại sự đe dọa từ kẻ thù.

Tìm hiểu tập tính, khả năng tự vệ và cấu tạo của tổ kiến:

Tập tính xã hội đặc biệt của kiến:

Kiến được biết đến là một loài côn trùng có tập tính xã hội nghiêm túc nhất. Chúng sống bầy đạng cùng với nhau, biết cách bảo vệ đồng loại và trao đổi thông tin khi kiếm ăn. Những con kiến thợ luôn ý thức được công việc cũng như trách nhiệm của mình trong công đồng. Không chỉ là loài côn trùng khỏe nhất, kiến còn là loài chăm chỉ nhất.

Trong quá trình tìm kiếm thức ăn, những con kiến đi trước sẽ để lại dấu hiệu bằng Pheromone. Đây là cách giúp cho những con phía sau định vị được mùi, tìm thức ăn một cách dễ dàng hơn. Cũng nhờ Pheromone, kiến sẽ để lại dấu hiệu cảnh báo cho nhau khi bị tấn công. Nó sẽ tiết ra chất này để báo động nguy hiểm cho đồng đội. Dù bị thương nặng, nhưng những con kiến vẫn luôn bảo vệ đồng đội của mình tới cùng.

Mặc dù trong mỗi một tổ kiến có tới hàng triệu cá thể khác nhau nhưng lại vận hành theo một thể thống nhất. Đây cũng là lý do vì sao xã hội của kiến lại giống như một xã hội của con người được thu nhỏ.

TẤT TẦN TẬT thông tin về loài kiến bé nhỏ mà bạn chưa biết
Những con kiến thợ luôn ý thức được công việc cũng như trách nhiệm của mình trong công đồng.

Khả năng tự vệ của kiến:

Kiến sẵn sàng dùng đôi hàm của mình để chiến đấu với kẻ thù, hòng chống lại sự xâm phạm. Một số loài, cặp hàm còn có thể tiết ra chất độc để tiêu diệt đối thủ. Bên cạnh việc tấn công kẻ thù, chúng cũng biết cách để bảo vệ tổ, tránh lây nhiễm dịch bệnh. Kiến thợ cũng sẽ làm nhiệm vụ dọn dẹp, vệ sinh tổ và chôn cất các xác chết.

Như đã nói ở trên, trong quá trình bị tấn công, những con kiến bị thương sẽ tìm cách để báo động cho đồng đội. Có thể là nhờ đến sự trợ giúp của bầy đàn. Hoặc cũng có thể là cách giúp kiến chúa và đồng đội nhận biết để rời đi nhanh chóng.

TẤT TẦN TẬT thông tin về loài kiến bé nhỏ mà bạn chưa biết
Trong quá trình bị tấn công, những con kiến bị thương sẽ tìm cách để báo động cho đồng đội

Đối với cấu trúc của tổ kiến:

Tổ kiến được cấu tạo rất phức tạp với nhiều lối đi khác nhau. Cấu tạo này vừa để ngăn chặn sự tấn công của kẻ thù, vừa để chống lại thiên dịch, ngập úng… Thường thì loài kiến sẽ làm tổ ở dưới đất hoặc trên cành cây sau khi đã nghiên cứu kỹ… Chúng sẽ dùng đất, lá hoặc rễ cây, các chất mùn, mục… để làm tổ. Mỗi tổ kiến sẽ có kích thước khác nhau tùy thuộc vào thời gian, số lượng cá thể sống trong đó.

Mặc dù là loài côn trùng nhỏ bé và có những tập tính tốt nhưng kiến cũng mang đến nhiều rắc rối cho con người. Chúng xâm nhập vào khuôn viên nhà ở, đồ dùng sinh hoạt, thức ăn, thực phẩm… Một số loài kiến còn ảnh hưởng đến sức khỏe của con người, như kiến ba khoang, kiến đen…